SS „Galizien” w Świętoszowie

II wojna światowa to nadal nie do końca odkryta karta historii. Jest w niej wiele niezbadanych i nie potwierdzonych faktów, co powoduje, że badacze i naukowcy wciąż mają szerokie pole do odkrywania kolejnych tajemnic. Jedna z nich ma szczególny wydźwięk, bowiem dotyczy kwestii ukraińskiej, a także w pewien pośredni sposób Dolnego Śląska i samego Świętoszowa – jednej z większych wsi w powiecie bolesławieckim.

Sojusznicze oddziały Waffen SS budzą po dziś dzień duże kontrowersje. Gdy III Rzesza poszerzała swoje terytoria zdobyczne, posuwając się coraz bardziej na wschód, rozpoczęto wśród podbitych narodów szukać prawdziwych Aryjczyków. Urząd werbunkowy SS, na czele którego stał Gottlob Berger, popadł w totalny cynizm. Oto okazało się bowiem, że Estończycy są Germanami, Łotyszy uznano częściowo, zaś Litwinów odrzucono jako spolonizowanych podludzi. Mianem „gotyckiego” ludu obwołano Bośniaków, którzy według Niemców pochodzili od Persów, a tak naprawdę byli potrzebni do walki na Bałkanach z titowską partyzantką.

W sumie sformowano łotewskie, estońskie, bośniackie oddziały Waffen SS, które miały wspomóc armię niemiecką. Największe kontrowersje budzi powołanie ukraińskiej dywizji. Jak się okazało 25 % Rusinów zamieszkujących Galicję to ludzie pochodzenia germańskiego. Ponadto Galicja jako dawna austriacka prowincja (de facto sztucznie wyodrębniona na potrzeby Austriaków), posiadała przecież swój dawny niemiecki charakter, co było kolejnym argumentem do stworzenia SS Galizien.

Sanok. Ochotnicy do SS "Galizien". Fot. pl.wikipedia.org
Sanok. Ochotnicy do SS „Galizien”. Fot. pl.wikipedia.org

Pomysł spodobał się Hitlerowi. Jako rodowity Austriak, miał wizje powrotu Galicji na właściwe miejsce w historii. Jedynym warunkiem był całkowity zakaz używania słowa Ukraina. Oddział miał się składać z Galicjan, a nie Ukraińców. Nie było mowy u narodowym charakterze mającej powstać dywizji. Jako jej symbol przybrano galicyjskiego złotego lwa, a nie ukraiński tryzub.

Choć Niemcy tak mocno wyrzekali się wszystkiego co ukraińskie, to niewątpliwie była to dywizja ukraińska, wrogo nastawiona do narodu polskiego. Ukraińcy łudzili się, że uda im się stworzyć namiastkę własnego państwa. Jednak zostali oni wykorzystani do likwidacji między innymi społeczeństwa ukraińskiego, polskiego oraz działań, w tym działań dywersyjnych na terenie Związku Radzieckiego.

14. Dywizję Grenadierów SS „Galizien” utworzono w 1943 roku. Była to organizacja zbrodnicza tak jak wszystkie oddziały SS. Jednym z wielu przykładów może być zbrodnia dokonana 28 lutego 1944 roku w Hucie Pieniackiej przez 4. Pułk Policji SS oraz Ukraińską Armię Powstańczą. Pułk Policji SS (policyjne ramię 14. Dywizji Grenadierów) tworzyli Ukraińcy, którzy ze względu na stan zdrowia nie zostali włączeni w struktury Dywizji SS „Galizien”, ale byli przydatni w innej formie.

Tragedia wydarzyła się gdy Ukraińcy wkroczyli do wsi po opuszczeniu jej przez sowiecką partyzantkę. Ukraińcy starli się jednak z Polakami z AK. Potyczka zakończyłaby się rozbiciem Pułku Policyjnego SS, gdyby na pomoc rodakom nie ruszyli Ukraińcy z UPA.

Po wkroczeniu do wsi, została ona spalona, gospodarstwa zostały splądrowane. Jedną z mieszkanek Huty Pieniackiej – osobę w podeszły wieku zakłuto bagnetem. Innej mieszkance wydarto z rąk noworodka i rzucając go o mur, w bestialski sposób zamordowano. Zabito także kobietę w ciąży, a mieszkaniowców którzy schronili się w stodole, zaryglowano i podpalono.

W taki oto sposób, cudzymi rękami naziści dokonywali masowej eksterminacji ludności, przede wszystkim polskiej. W Hucie Pieniackiej zginęło wówczas ok. 850 osób.

Poligon w Neuhammer am Quies

Nieopodal Neuhammer am Quies, w dzisiejszym Świętoszowie utworzono poligon wojskowy. Był on wielokrotnie poszerzany, a z czasem w Świętoszowie utworzono garnizon. Właśnie w Świętoszowie podczas wojny, brały udział w ćwiczeniach różne formacje niemieckiej armii, w tym Abwehra i oddziały Waffen SS. Ciekawostką jest że w Świętoszowie ćwiczyli również Ukraińcy z 14. Dywizji Grenadierów SS „Galizien”. Ta sama formacja, która dopuściła się tak wielu zbrodni i którą Międzynarodowy Trybunał Wojskowy w Norymberdze uznał za organizację zbrodniczą.

W Neuhammer am Quies obecne także były inne, „narodowe” oddziały, takie jak węgierska 25. Dywizja Grenadierów SS „Hunyadi”, estońska 20. Dywizja Grenadierów SS oraz bośniacko – chorwacka 13. Górska Dywizja Grenadierów SS „Handżar” (wizytował ją nawet osobiście Heinrich Himmler, jeden z czołowych współpracowników Hitlera, minister spraw wewnętrznych III Rzeszy). Zdjęcia z tej wizyty dostępne w tej galerii.

W Świętoszowie stacjonowały także 2 ukraińskie bataliony dywersyjno – szpiegowskie „Roland” oraz „Nachtigall” (pol. słowik). Nazwa drugiego batalionu wywodzi się od utworzenia jeszcze na Dolnym Śląsku z żołnierzy batalionu, chóru. Stąd nazwa Słowik, z niemieckiego Nachtigall.

Na podstawie:

Robert Primke, Maciej Szczerepa – Wojenne Tajemnice Dolnego Śląska, wyd. Technopol 2006,

Christopher Hale – Kaci Hitlera. Brudny sekret Europy, wyd. Znak 2012.

 

8 thoughts on “SS „Galizien” w Świętoszowie”

    1. Ukraińska Dywizja jest strukturą o charakterze zbrodniczym, ponieważ wszystkie oddziały SS (poza SS-Reiterei) zostały tak zakwalifikowane przez w/w Trybunał, a 14. Dywizja jest integralną częścią SS.

       
      1. Chciałabym poszerzyć swoją wiedzę na ten temat, dlatego prosiłem oto, byś podał źródła, na których opierasz swoje twierdzenia. Przypuszczam, że nie są to jedynie przypuszczenia, bądź wnioski wysnute z czyichś tez.

        Byłbym Ci wdzięczny za link do postanowień i wyroków trybunału (mogą być po angielsku, francuski, rosyjski lub nawet po niemiecku).

        Pozdrawiam i liczę na pomoc!

         
        1. Jeśli przewertowałeś Wikipedię to powinieneś wiedzieć, że wszystkie oddziały SS zostały poza jednym już wcześniej wspomnianym przeze mnie, uznane przez Międzynarodowy Trybunał Wojskowy za organizacje zbrodnicze. Mówi o tym Wikipedia odnosząca się 14. Dywizji Grenadierów SS „Galizien”, a także kilka ogólnopolskich serwisów informacyjnych http://wiadomosci.onet.pl/prasa/dwa-zycia-ss-galizien/wq1zv np. ten. Patrz ostatnie zdanie. Czy masz jeszcze w tym względzie jakieś wątpliwości?

           
          1. Szczerze powiedziawszy, nie rozumiem Twojego wzburzenia. Uprzejmie Cię prosiłem jedynie o podanie źródeł, z których korzystałeś lub dokumentów w oryginale, a Ty mnie odsyłasz do Wikipedii lub Onetu…
            Sądziłem, że możesz mi pomóc w pogłębienie wiedzy z tego zakresu i nadal na to trochę liczę.
            Z góry dziękuję.

             
          2. Nie jestem wzburzony 🙂 Podałem Wikipedię bo ty również ją podałeś. Załączyłeś kilka linków dlatego również odsyłam do wiki. Wiele portali podejmujących ten temat wspomina, że Trybunał w Norymberdze tak orzekł w stosunku do Waffen SS, a 14. Dywizja była jej integralną częścią. Nie jestem zwolennikiem Wikipedii, ale czasem można się nią posiłkować. Co do Onetu to nie mam zastrzeżeń. Za kilka dni postaram się bardziej rozwiać wątpliwości. Pozdrawiam

             
    1. Dzięki. Nie jest to kompleksowy tekst o SS „Galizien”, ale bardziej przekrojowy, skupiający się na samej idei powstania oraz jej dolnośląskim epizodzie, który jest niezwykle ciekawy.

       

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *